Cà phê có thể liên quan đến hoạt động co bóp của đại tràng, độ pH ở ruột non, thành phần hệ vi sinh vật đường ruột. Khoa học chưa xác định được những thay đổi này có lợi ích cho sức khỏe hay không.
Nhiều người có cảm giác muốn đi ngoài sau khi uống cà phê. Hiện tượng này có liên quan đến khả năng kích thích hoạt động vận động của đại tràng. Tuy nhiên, tác động của cà phê đối với đường tiêu hóa có thể còn rộng hơn, từ thay đổi môi trường bên trong ruột đến mối liên hệ với các vi sinh vật cư trú tại đây.
Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Gut Microbiology đã cung cấp thêm dữ liệu về những mối liên hệ này, thông qua việc phân tích hoạt động sinh lý đường tiêu hóa và hệ vi sinh vật ở những người có thói quen uống cà phê khác nhau.

Cà phê có thể tác động đến hoạt động sinh lý và hệ vi sinh vật đường ruột.
Cà phê có thể kích thích hoạt động co bóp đại tràng
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đan Mạch, Singapore và Bỉ thực hiện, phân tích dữ liệu của 61 người trưởng thành khỏe mạnh thuộc nghiên cứu quan sát PRIMA.
Những người tham gia ghi lại lượng thực phẩm và đồ uống tiêu thụ trong 8 ngày. Nhóm nghiên cứu đồng thời phân tích các dấu ấn sinh học liên quan đến caffeine trong nước tiểu để đánh giá mức độ tiếp xúc với chất này.
Trong số 61 người, có 48 người uống cà phê ít nhất 4 ngày trong thời gian theo dõi 8 ngày, trong khi 13 người uống dưới 3 ngày. Một nhóm gồm 50 người còn sử dụng viên nang không dây để ghi nhận các chỉ số sinh lý đường tiêu hóa, gồm độ pH, áp lực và hoạt động co bóp của ruột.
Kết quả cho thấy, lượng chất chuyển hóa caffeine trong nước tiểu càng cao thì hoạt động co bóp của đại tràng càng có xu hướng tăng. Đây là bộ phận có vai trò hấp thu nước và tạo khuôn phân trước khi chất thải được đào thải ra ngoài.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa lượng cà phê tiêu thụ và thời gian vận chuyển chất chứa trong đại tràng. Điều đó có nghĩa là hoạt động co bóp tăng lên không đồng nghĩa với việc thức ăn hoặc phân di chuyển qua ruột nhanh hơn.
Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết những cơn co bóp có thể giúp trộn chất chứa trong đại tràng, tạo điều kiện để ruột hấp thu nước. Điều này có thể liên quan đến một phát hiện khác: người uống cà phê nhiều hơn có xu hướng có phân khô hơn. Tuy nhiên, cơ chế này vẫn cần được nghiên cứu thêm.
Đáng chú ý, tác động kích thích đại tràng có thể không chỉ đến từ caffeine. Một số nghiên cứu trước đây ghi nhận cà phê khử caffeine cũng có thể làm tăng hoạt động vận động của đại tràng ở một số người. Điều này cho thấy các hợp chất khác trong cà phê cũng có thể tham gia vào quá trình này.
Cà phê có liên quan đến thay đổi môi trường ở ruột non

Caffeine trong cà phê không chỉ giúp tỉnh táo mà còn có thể kích thích nhu động ruột.
Một phát hiện khác của nghiên cứu là nhóm uống cà phê thường xuyên có độ pH ở ruột non thấp hơn nhóm uống ít.
Độ pH thấp hơn đồng nghĩa môi trường trong ruột non có tính axit cao hơn. Đây là yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động của enzyme tiêu hóa và điều kiện sinh sống của các vi sinh vật đường ruột.
Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy lượng cà phê tiêu thụ và nồng độ chất chuyển hóa caffeine trong nước tiểu có mối liên hệ với độ pH thấp hơn ở ruột non.
Tuy nhiên, nghiên cứu chưa xác định được sự thay đổi này có lợi hay bất lợi cho sức khỏe. Các tác giả cho rằng độ pH có thể là một trong những yếu tố trung gian liên quan đến mối tương tác giữa cà phê và hệ vi sinh vật đường ruột.
Uống cà phê có làm hệ vi sinh vật đường ruột đa dạng hơn?
Khi phân tích mẫu phân, nhóm nghiên cứu nhận thấy những người uống cà phê thường xuyên có xu hướng sở hữu hệ vi sinh vật với độ phong phú về loài cao hơn nhóm uống ít.
Một số vi khuẩn thuộc chi Lawsonibacter, Slackia và nhóm chưa được phân loại cụ thể thuộc họ Eggerthellaceae cũng xuất hiện nhiều hơn trong một số phân tích ở nhóm uống cà phê thường xuyên.
Trong đó, Lawsonibacter từng được ghi nhận có mối liên hệ với việc tiêu thụ cà phê trong các nghiên cứu trước đây. Một số thí nghiệm trong phòng thí nghiệm cũng cho thấy cà phê có thể thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn này.
Tuy nhiên, khi áp dụng phương pháp hiệu chỉnh thống kê để hạn chế nguy cơ phát hiện nhầm do thực hiện nhiều phép so sánh, những khác biệt về một số nhóm vi khuẩn giữa hai nhóm người tham gia không còn đạt ngưỡng ý nghĩa thống kê.
Các phân tích khác vẫn ghi nhận mối liên hệ giữa lượng cà phê tiêu thụ và sự hiện diện của Lawsonibacter. Dù vậy, kết quả này chưa đủ để kết luận cà phê làm tăng số lượng vi khuẩn có lợi hoặc cải thiện sức khỏe đường ruột.
Chưa thể kết luận cà phê tốt hay xấu cho đường ruột
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh kết quả cần được diễn giải thận trọng. Nghiên cứu chỉ thực hiện trên 61 người khỏe mạnh, trong đó có 13 người thuộc nhóm uống ít. Đây cũng là nghiên cứu quan sát, không phải thử nghiệm có kiểm soát nhằm đánh giá tác động trực tiếp của cà phê.
Ngoài ra, nhóm nghiên cứu không phân biệt người tham gia uống cà phê thông thường hay cà phê khử caffeine. Caffeine trong trà và một số loại đồ uống khác cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích dấu ấn sinh học trong nước tiểu.
Do đó, nghiên cứu chưa thể chứng minh uống cà phê thường xuyên là nguyên nhân gây ra những thay đổi về hoạt động co bóp, độ pH hoặc hệ vi sinh vật đường ruột.
Các tác giả cho rằng cần có những thử nghiệm lớn hơn, trong đó kiểm soát lượng cà phê và so sánh giữa cà phê thông thường với cà phê khử caffeine, để xác định rõ vai trò của caffeine và các hợp chất khác.
Với những người uống cà phê, kết quả hiện tại chưa phải căn cứ để tăng lượng tiêu thụ nhằm cải thiện sức khỏe đường ruột. Tác động của đồ uống này có thể khác nhau giữa từng người, trong khi lợi ích hoặc nguy cơ lâu dài đối với hệ tiêu hóa vẫn cần được nghiên cứu thêm.