Theo dự kiến mới nhất của Bộ GD&ĐT, từ 2027, thí sinh không còn được cộng tối đa 3 điểm với chứng chỉ IELTS, giải học sinh giỏi hay các thành tích, tiêu chí bổ sung do từng trường đại học quy định.
Nội dung trên nằm trong dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định tuyển sinh và đào tạo đại học, do Bộ công bố ngày 17/9.
Chỉ còn điểm ưu tiên khu vực, đối tượng
Theo dự thảo, từ năm 2027, các trường đại học chỉ sử dụng điểm ưu tiên theo khu vực và đối tượng chính sách trong xét tuyển. Các cơ sở đào tạo không được tự quy định điểm cộng đối với thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung khác.
Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý được đề xuất, cùng với việc Bộ GD&ĐT dự kiến siết chặt cách thức sử dụng các phương thức xét tuyển theo từng ngành.
Nếu được chính thức thông qua, quy định này sẽ chấm dứt việc mỗi trường xây dựng các mức điểm cộng khác nhau cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS), thành tích học tập, giải thưởng hoặc năng khiếu.
Chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, phổ biến là IELTS, từng được nhiều trường ưu tiên trong tuyển sinh đại học.
Những năm qua, việc cộng điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và thành tích học sinh giỏi, thành tích nổi bật khiến khoảng cách giữa điểm thi thực tế và điểm xét tuyển ngày càng lớn.
Theo quy định tuyển sinh hiện hành, ngoài điểm ưu tiên khu vực và đối tượng, thí sinh có thể được hưởng các loại điểm cộng do từng trường quy định. Trong đó, điểm thưởng dành cho thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia nhưng không sử dụng quyền xét tuyển thẳng tối đa 3 điểm; điểm xét thưởng dành cho nhóm có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt tối đa 1,5 điểm; điểm khuyến khích dành cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế tối đa 1,5 điểm.
Tuy nhiên, tổng điểm cộng và điểm ưu tiên mà một thí sinh được hưởng khi xét tuyển bị khống chế ở mức tối đa 3 điểm trên thang 30.
Cách tính này khiến nhiều trường hợp có điểm thi tốt nghiệp THPT rất cao nhưng điểm xét tuyển vào đại học vẫn thấp hơn đáng kể so với những thí sinh được cộng điểm. Ở chiều ngược lại, không ít thí sinh có điểm xét tuyển đạt 30 điểm hoặc vượt 30 điểm dù điểm thi thực tế thấp hơn mức này.
Thực tế mùa tuyển sinh năm nay, cả nước chỉ có 5 thủ khoa đạt 30/30 điểm ở tổ hợp 3 môn thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, tại nhiều trường đại học, số thí sinh có điểm xét tuyển đạt mức tuyệt đối hoặc trên 30 điểm lại lên tới hàng trăm nhờ điểm cộng và điểm ưu tiên.
Dân trí từng phản ánh tình trạng này tại một số trường đại học lớn. Chẳng hạn, một thí sinh trúng tuyển ngành Y khoa của Trường Đại học Y Hà Nội có 25,75 điểm thi nhưng điểm xét tuyển lên tới 29,21 điểm nhờ 3,46 điểm cộng và ưu tiên. Nhiều thí sinh khác cũng được cộng từ 2,5 đến 3 điểm.
Bộ GD&ĐT: Điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng
Theo Bộ GD&ĐT, việc các trường tự quy định điểm cộng có thể dẫn đến bất bình đẳng giữa thí sinh.
Thứ nhất, cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm khác nhau theo điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả.
Thứ hai, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức cộng và tổ hợp áp dụng khác nhau giữa các trường.
Thứ ba, một năng lực có thể được ghi nhận hai lần - vừa là thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm - làm sai lệch thứ tự thí sinh.
Cuối cùng, ở nhóm điểm cao, chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể thay đổi kết quả trúng tuyển, dù chưa chứng minh được mức điểm đó phản ánh tốt hơn khả năng học tập của chương trình.
Thí sinh dự thi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Thay vì cộng thêm điểm, Bộ cho rằng nên đánh giá đúng năng lực, đúng chỗ. Thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai, hoặc dùng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.
Khi đó, chứng chỉ được sử dụng như một minh chứng năng lực có liên quan trực tiếp, thay vì trở thành một khoản điểm cộng ngoài thang đo.
“Nguyên tắc là một năng lực được ghi nhận một lần, theo cùng quy tắc đối với mọi thí sinh”, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh.
Nếu đề xuất mới được thông qua, từ năm 2027, lợi thế xét tuyển trực tiếp từ IELTS, giải học sinh giỏi và các thành tích tương tự sẽ không còn được các trường quy định dưới hình thức điểm cộng.
Thay đổi này được đặt trong bối cảnh Bộ GD&ĐT đang tiếp tục điều chỉnh quy chế tuyển sinh theo hướng tăng tính thống nhất giữa các cơ sở đào tạo, đồng thời bảo đảm kết quả xét tuyển phản ánh rõ hơn năng lực của thí sinh theo các tiêu chí được sử dụng chung.