Từ tháng 10, loạt quy định mới về phí giảm ùn tắc, tiêu chí xét khen thưởng, thí điểm luật sư công, vận hành quỹ học bổng quốc gia, tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội… có hiệu lực thi hành.
Thành phố được áp dụng phí giảm ùn tắc và hạn chế phương tiện cá nhân
Từ 1/10, Luật Phát triển đô thị 2026 có hiệu lực, cho phép thành phố áp dụng nhiều biện pháp mới nhằm giảm ùn tắc giao thông, hạn chế ô nhiễm môi trường và thúc đẩy giao thông xanh.
Trong đó, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định chính sách, biện pháp hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm thành phố để giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải; đồng thời được áp dụng phí giảm ùn tắc giao thông.
UBND thành phố có thẩm quyền kiểm soát hoạt động của các phương tiện giao thông dựa trên mức độ gây ùn tắc giao thông, khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông hiện hữu gắn với yêu cầu quản lý trật tự đô thị, chuyển đổi xanh.
Hàng dài ô tô nối đuôi nhau trên đường Nguyễn Văn Cừ, hướng lên cầu Chương Dương, Hà Nội.
Quy hoạch tổng thể thành phố, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể thành phố phải lấy ý kiến Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND cấp tỉnh liền kề, cộng đồng dân cư, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trước khi phê duyệt.
Thay đổi tiêu chí xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng có hiệu lực từ 1/10. Luật mới quy định, cá nhân đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc phải có thành tích xuất sắc tiêu biểu, được lựa chọn trong số những cá nhân 2 lần liên tục được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh.
Bên cạnh đó, cá nhân phải có sáng kiến được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng trong toàn quốc hoặc có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được đánh giá hiệu quả theo quy định hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc.
Người đứng đầu Bộ, ban, ngành, tỉnh xem xét, công nhận hiệu quả và khả năng nhân rộng trong toàn quốc; xem xét, công nhận phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an xem xét, công nhận sự mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc.
Sĩ quan công an, quân đội có thể là luật sư công
Nghị quyết 24/2026 của Quốc hội về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công có hiệu lực từ ngày 1/10, kéo dài đến hết ngày 30/9/2028.
Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các công việc có tính chất pháp lý.
Mục tiêu của luật sư công là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước theo quy định.
Một phiên tòa mới đây.
Việc thí điểm được thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng và UBND 10 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Vận hành Quỹ Học bổng quốc gia
Nghị định 317/2026 của Chính phủ quy định về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng quốc gia có hiệu lực từ 1/10 nêu rõ, Quỹ được thành lập nhằm hỗ trợ người học trong học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số và khả năng hội nhập học thuật quốc tế.
Quỹ đồng thời hướng tới thu hẹp chênh lệch cơ hội học tập giữa các vùng, miền và nhóm đối tượng; ưu tiên người học thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, các ngành, lĩnh vực ưu tiên và những lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cao.
Các nhóm chương trình học bổng gồm học bổng tài năng, học bổng cho người học đi học tại nước ngoài, học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam và học bổng tạo cơ hội phát triển…
Tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội, ưu đãi người có công
Nghị định số 335/2026 của Chính phủ về chính sách trợ giúp xã hội (có hiệu lực từ 5/10) quy định mức chuẩn trợ giúp xã hội từ ngày 5/10 là 540.000 đồng/tháng, thay thế cho mức chuẩn trợ giúp xã hội theo Nghị định 20/2021 là 360.000 đồng/tháng.
Mức chuẩn trợ giúp xã hội mới là căn cứ để xác định mức trợ cấp xã hội, mức hỗ trợ kinh phí nhận chăm sóc, nuôi dưỡng; mức chăm sóc, nuôi dưỡng tại các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, cơ sở chăm sóc người khuyết tật, cơ sở chăm sóc trẻ em và cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng khác và các mức trợ giúp xã hội khác.
Theo khoản 1 Điều 31 Nghị định 335, người thuộc diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được tăng mức hưởng từ 500.000 đồng/tháng lên 540.000 đồng/tháng.
Ngoài ra, Nghị định 321/2026 quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng (có hiệu lực từ 1/10) quy định mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng là 3,012 triệu đồng, thay thế cho mức chuẩn trợ cấp theo Nghị định 77/2024 là 2,789 triệu đồng.
Đây là căn cứ để tính mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng và thân nhân người có công với cách mạng.
Người dân có thể phản ánh, tố giác tin giả qua VNeID
Nội dung được nêu tại Nghị định 328/2026 quy định về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, có hiệu lực từ 5/10.
Việc báo tin, tố giác, phản ánh thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật được thực hiện thông qua một trong các hình thức: Liên hệ trực tiếp; qua đường dây nóng; qua cổng thông tin điện tử của các cơ quan, bộ, ban, ngành; qua ứng dụng VNeID; gửi văn bản đến các cơ quan, tổ chức theo quy định của pháp luật.
Cá nhân, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm thông báo với các cơ quan chức năng có thẩm quyền để giải quyết, xử lý theo quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật.
Trường hợp phát hiện cá nhân, cơ quan, tổ chức lợi dụng việc báo tin, tố giác tin giả, tin sai sự thật để thực hiện hành vi nghiêm cấm theo quy định của Luật Tiếp công dân, cơ quan chức năng có thẩm quyền xử lý theo quy định pháp luật.
Siết chuẩn an toàn ắc quy xe điện từ tháng 10/2026
Thông tư 13/2026 kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 31:2026/BXD về ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện và xe gắn máy điện được Bộ Xây dựng ban hành có hiệu lực thi hành từ 9/10.
Quy chuẩn mới thiết lập các yêu cầu kỹ thuật và an toàn nghiêm ngặt đối với hệ thống lưu trữ năng lượng trên phương tiện giao thông hai bánh điện. Việc ban hành chuẩn kỹ thuật này không chỉ thắt chặt quản lý chất lượng linh kiện đầu vào, bảo vệ người tiêu dùng trước rủi ro cháy nổ mà còn tạo rào cản kỹ thuật lành mạnh, thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm.
Các kiểu loại ắc quy đã nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày 9/10 tiếp tục được xử lý theo quy định cũ. Báo cáo thử nghiệm cấp trước thời điểm này vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý trong chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Quy định mới về cấu trúc seri trên tờ tiền mới in
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 45/2026 sửa đổi, bổ sung Thông tư số 01/2024 về quản lý seri tiền mới in, có hiệu lực từ 13/10.
Đối với các loại tiền Ngân hàng Nhà nước công bố phát hành in từ ngày 1/1/2027 trở đi, nguyên tắc xác lập seri tờ tiền do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định trong từng thời kỳ.
Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khi xuất, nhập tiền mới in giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành, giao nhận trong nội bộ Quỹ dự trữ phát hành khi thực hiện lệnh điều chuyển, thủ kho bên giao lập bảng kê seri của các loại tiền theo quy định.
Các loại tiền công bố phát hành in từ ngày 1/1/2027 trở đi, nguyên tắc xác lập seri tờ tiền do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định trong từng thời kỳ.
Thủ kho bên nhận có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu nội dung bảng kê với thực tế giao nhận. Trường hợp phát hiện sai sót, bên nhận phải thông báo cho bên giao để thống nhất điều chỉnh, đảm bảo khớp đúng với thực tế giao nhận
Thủ trưởng các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, cơ sở in, đúc tiền chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện thông tư này.