Vụ Hải "Sapa TV" bị khởi tố khiến nhiều người tiêu dùng quan tâm đến việc nhập khẩu, tiêu thụ thịt trâu đông lạnh và làm sao để phân biệt các loại thịt trâu khác nhau
Hơn 100.000 tấn thịt và sản phẩm từ thịt Ấn Độ được nhập khẩu vào Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026, trong đó chủ yếu là thịt trâu đông lạnh.
Sau khi nhập khẩu, mặt hàng này chủ yếu được bán sỉ cho nhà hàng, cơ sở chế biến và kinh doanh thực phẩm, sau đó được sơ chế hoặc chế biến thành nhiều sản phẩm khác nhau. Đây là lý do khiến người tiêu dùng ít khi nhìn thấy thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ quốc gia ở Nam Á bán lẻ trên thị trường.
Nguồn cung trâu trong nước suy giảm trong nhiều năm gần đây, do hiệu quả chăn nuôi không cao và diện tích chăn thả bị thu hẹp.
Khảo sát cho thấy phần lớn thịt trâu nhập khẩu được các doanh nghiệp bán sỉ cho cơ sở chế biến thực phẩm, thay vì bán trực tiếp cho người tiêu dùng.
Chị Nguyễn Hoàng Nam Anh - nhân viên kinh doanh của một doanh nghiệp xuất nhập khẩu thực phẩm có địa chỉ tại phường Hiệp Bình (TPHCM), cho biết đơn vị này bán thịt trâu Ấn Độ từ 20kg mỗi đơn hàng. Các cơ sở thường mua về chế biến rồi mới đưa sản phẩm đến người tiêu dùng, trong khi người dân ít có nhu cầu mua thịt trâu đông lạnh về sử dụng trực tiếp.
Trên kênh bán lẻ, một hệ thống siêu thị đang bán thịt trâu cắt khúc đông lạnh với giá khoảng 165.000 đồng/kg, trong khi thịt trâu vụn đông lạnh xuất xứ Ấn Độ có giá khoảng 129.000 đồng/kg.
Theo một doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm đông lạnh nhập khẩu ở Hà Nội, khách mua thịt trâu đông lạnh Ấn Độ chủ yếu là nhà hàng, quán ăn và các cơ sở chế biến thực phẩm, thường nhập theo thùng với số lượng lớn rồi sơ chế, chế biến thành các món ăn hoặc sản phẩm khác.
"Người tiêu dùng mua trực tiếp về chế biến tại gia đình chiếm tỷ lệ không lớn. Thịt trâu cũng thường được sử dụng như nguyên liệu thay thế thịt bò nhờ giá thấp hơn, nên sau khi được chế biến, người mua cuối cùng khó nhận biết nguồn gốc nguyên liệu", vị này chia sẻ.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Kim Đoán, Phó chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi Đồng Nai - cho hay năm 2025, giá trâu, bò hơi (nguyên con) trong nước xuống thấp, có thời điểm chỉ khoảng 70.000 đồng/kg, khiến người chăn nuôi thua lỗ. Do nguồn cung nội địa suy giảm, lượng thịt trâu nhập khẩu từ Ấn Độ có xu hướng tăng để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Ông Đoán cũng xác nhận rằng khi về Việt Nam, thịt trâu Ấn Độ nhập khẩu hiện chủ yếu được bán sỉ cho nhà hàng, quán ăn và các cơ sở chế biến thực phẩm, thay vì bán trực tiếp đến người tiêu dùng. Các đơn hàng thường được đóng thành từng bao, thùng với khối lượng vài chục kg.
"Thịt trâu nhập khẩu có rất nhiều trên thị trường, nhưng chủ yếu bán sỉ cho nhà hàng. Các thương lái vẫn đưa vào thị trường, nhưng không loại trừ có nơi sau khi chế biến lại gọi đó là thịt bò nên người tiêu dùng rất khó phát hiện", ông nói.
Theo Phó chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi Đồng Nai, đây là một trong những dấu hiệu cần được cơ quan chức năng lưu ý trong quản lý nguồn gốc thực phẩm và chống gian lận thương mại. Ông Đoán nhấn mạnh việc sử dụng thịt trâu nhập khẩu để chế biến thực phẩm là hoàn toàn bình thường theo thị trường, vì nguồn cung trong nước không đủ đáp ứng. Nhập khẩu thị trâu đông lạnh không phải vấn đề nếu nguồn hàng hợp pháp, bảo đảm an toàn thực phẩm và ghi nhãn, công bố đúng bản chất sản phẩm.
Vấn đề nằm ở chỗ, nếu một số lượng nhất định thịt trâu được đưa vào chế biến, kinh doanh nhưng lại được giới thiệu là thịt bò hoặc đặc sản có nguồn gốc khác thì có thể gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Ông Đoán cho rằng chênh lệch giá giữa thịt trâu và thịt bò là một trong những yếu tố tạo ra động cơ gian lận thương mại. Nếu người bán không công khai, người tiêu dùng sẽ không có đủ thông tin để lựa chọn.
Thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ sau khi được rã đông.
Phân biệt thịt trâu đông lạnh nhập khẩu như thế nào?
Theo chị Nguyễn Hoàng Nam Anh, thịt trâu thường có màu đỏ sẫm, thớ thịt săn chắc và nhiều gân hơn thịt bò. Loại thịt này phù hợp với các món hầm, kho, lẩu hoặc chế biến thành thịt khô. Nhờ nguồn cung lớn từ Ấn Độ, giá thịt trâu thường thấp hơn thịt bò.
Sau khi rã đông, thịt trâu có thể chuyển sang màu nâu sẫm hoặc tím tái; phần mỡ thường trắng nhạt và dễ bong khỏi thớ thịt. Tuy nhiên, việc phân biệt thịt trâu với thịt bò chỉ bằng mắt thường không phải lúc nào cũng dễ dàng, đặc biệt khi thịt đã qua sơ chế hoặc chế biến.
Ông Nguyễn Kim Đoán thì thông tin thịt trâu thường có phần mỡ chắc hơn so với thịt bò. Tuy nhiên, đặc điểm này khó nhận diện khi thịt đã được thái nhỏ hoặc chế biến thành món ăn.
Đối với chất lượng thịt trâu nhập khẩu, ông cho rằng cần nhìn nhận theo từng loại sản phẩm, trong đó có những loại thịt chất lượng, tuy nhiên với loại sản phẩm là trâu đã sinh sản nhiều lứa thì thịt sẽ không được như trâu nuôi chỉ để lấy thịt.
Theo ông Đoán, thịt từ những con trâu đã sinh sản nhiều lứa có thể màu nhạt hơn, chất lượng thịt và độ ngon không bằng những con trâu nuôi chuyên để lấy thịt. Vì vậy, việc kiểm soát nguồn gốc, chất lượng và khâu phân phối là cần thiết để đảm bảo quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, nhất là khi thịt trâu nhập khẩu đang được sử dụng ngày càng nhiều trong các cơ sở kinh doanh, chế biến thực phẩm.
Thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ về Việt Nam được chế biến thành nhiều sản phẩm, trong đó có thịt trâu gác bếp.
Chống gian lận thương mại, bảo vệ người kinh doanh tử tế
Ở góc độ doanh nghiệp chăn nuôi, ông Hoàng Văn Oanh, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành (Tuyên Quang), đơn vị đang chă
n nuôi hơn 20.000 con trâu, bò, cho rằng vấn đề đáng lo không nằm ở việc thịt trâu đông lạnh nhập khẩu có giá rẻ hay nguồn cung lớn, mà là nguy cơ gian lận thương mại, đánh tráo khái niệm về sản phẩm.
"Điều nguy hiểm lớn nhất ở đây là câu chuyện gian lận thương mại. Nếu chúng ta làm được việc nhận diện sản phẩm, nhận diện thương hiệu, làm sao để truyền thông đưa ra một quy trình, quy chuẩn về nhận diện sản phẩm, ví dụ hàng Việt của mình thì người tiêu dùng nhận biết được ngay, đó là sự khác biệt", ông Oanh nói.
Theo ông Oanh, việc thịt trâu nhập khẩu có giá khoảng 90.000-100.000 đồng/kg nhưng được đưa vào chế biến, bán thành sản phẩm có giá 200.000-300.000 đồng/kg hoặc cao hơn sẽ tạo sức ép rất lớn lên người chăn nuôi trong nước.
"Từ một sản phẩm 90.000-100.000 đồng mà đánh tráo khái niệm thành một sản phẩm 200.000-300.000 đồng thì làm sao người nông dân và những doanh nghiệp chân chính cạnh tranh được?", ông Oanh phân tích.
Giám đốc HTX Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành cho rằng câu chuyện Hải "Sapa TV" vừa bị khởi tố chỉ là một trường hợp cụ thể cho thấy nguy cơ gian lận thương mại trên thị trường. "Câu chuyện này chỉ là một giọt nước tràn ly thôi", ông nêu.
Theo ông, để bảo vệ người chăn nuôi và doanh nghiệp làm ăn chân chính, việc kiểm soát phải được thực hiện ngay từ gốc, trong đó đặc biệt chú trọng truy xuất nguồn gốc, cơ sở chế biến và các điều kiện an toàn thực phẩm.
"Đầu tiên, công tác đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm phải xử lý từ gốc. Chủ yếu liên quan đến truy xuất nguồn gốc, cơ sở chế biến, điều kiện về an toàn thực phẩm và sản xuất hàng hóa. Nếu làm chuẩn thì đó là cách để chúng ta có được sản phẩm tốt đến với người tiêu dùng", ông Oanh cho hay.
Trâu được chăn thả sinh sản tự nhiên.
Ông cũng cho rằng cơ quan quản lý cần tăng cường hậu kiểm. "Quan trọng nhất là cơ quan quản lý, đặc biệt là hậu kiểm, phải làm một cách quyết liệt, bài bản thì mới có đất cho những người kinh doanh tử tế", ông Oanh nói.
Theo Giám đốc HTX Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành, với người tiêu dùng, việc nhận biết thịt trâu nhập khẩu và thịt trâu trong nước sau khi chế biến cũng không hề dễ dàng. Ông cho rằng đây cũng là bài học để cơ quan quản lý, truyền thông và các đơn vị liên quan nhìn rộng hơn về vấn đề thực phẩm và nguồn gốc hàng hóa.
"Nếu quản lý được từ gốc, sản phẩm không có kiểm dịch, không có cơ sở chế biến đủ điều kiện thì không thể đưa ra thị trường", ông Oanh nhìn nhận.
Vụ Vũ Hoàng Hải (Hải "Sapa TV") vừa bị khởi tố, với thông tin ban đầu là Hải đã dùng thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ để chế biến, quảng cáo thành "thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc", phần nào hé lộ một trong những cách mà thịt trâu nhập khẩu được sử dụng. Tất nhiên, cần khẳng định đây chỉ là một vụ việc cụ thể và lượng thịt tiêu thụ rất nhỏ so với quy mô thị trường liên quan.
Từ góc độ người tiêu dùng, việc muốn biết đường đi của thịt nhập khẩu, từ cửa khẩu đến bàn ăn, là mối quan tâm và đòi hỏi hoàn toàn chính đáng. Bởi người mua có quyền được biết mình đang ăn gì, có nguồn gốc từ đâu, thay vì chỉ tin vào những nhãn mác như "đặc sản" hay "thịt nhà nuôi" mà không có cách nào kiểm chứng.