Kịch bản hạ nhiệt giá xăng dầu

Giá dầu thế giới biến động khó lường, cơ quan quản lý đang tính nhiều kịch bản điều hành nhằm hạ nhiệt giá xăng dầu và ổn định thị trường trong nước

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết Bộ Công Thương đã xin phép Thủ tướng Chính phủ để triển khai cơ chế điều hành giá linh hoạt và sử dụng Quỹ Bình ổn giá.

Đồng loạt các giải pháp

Theo ông Linh, nếu giá cơ sở tăng bất thường trên 7%, Bộ Công Thương sẽ xem xét điều hành ngay từng ngày một và có sử dụng Quỹ Bình ổn, điều này giúp giá xăng dầu trong nước những ngày qua đã bám sát thị trường, tạo nguồn cung ổn định, cũng như động lực để các doanh nghiệp nhập khẩu và đặc biệt là người dân bớt hoang mang mua trước dự trữ.

Ông Linh cũng cho rằng nếu chi Quỹ Bình ổn với mức 4.000 - 5.000 đồng/lít/tùy mặt hàng, quỹ cũng sẽ cạn dần. Do vậy, Bộ Công Thương đang phối hợp với Bộ Tài chính để có phương án trình Thủ tướng Chính phủ về ứng trước các kinh phí dự phòng để thực hiện công việc bình ổn giá nếu tình hình giá xăng dầu thế giới còn diễn biến phức tạp. 

Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng đề xuất phối hợp với Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu. Đây được xem là một công cụ thuế bổ sung để bình ổn giá thị trường xăng dầu trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông vẫn diễn biến căng thẳng. 

Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành sớm xây dựng phương án mới về dự trữ xăng dầu, nhằm bảo đảm nguồn cung khi thị trường xảy ra biến động. Phương án này bao gồm nhiều cấu phần. Thứ nhất, dự trữ quốc gia. Nhà nước cần tính toán xây dựng thêm hệ thống kho và nguồn dự trữ quốc gia, đồng thời gắn với năng lực dự trữ của các doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp đầu mối xăng dầu của Nhà nước. Thứ hai, dự trữ thương mại. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp đầu mối phải dự trữ tối thiểu 20 ngày, trong khi doanh nghiệp phân phối phải dự trữ tối thiểu 5 ngày.

Trong thời gian tới, khi Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được ban hành, cơ quan quản lý sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát để bảo đảm các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định về dự trữ thương mại. Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng tính toán các phương án dự trữ trên thị trường quốc tế nhằm bảo đảm nguồn cung dầu thô, nguyên liệu sản xuất và các sản phẩm xăng dầu.

Càng linh hoạt càng hiệu quả

Theo TS Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính), cần theo dõi diễn biến giá cả hàng hóa trong tháng 3 để đánh giá và xây dựng các kịch bản lạm phát. Rủi ro lớn nhất hiện nay là giá hàng hóa tăng theo đà của giá xăng dầu. Mức độ tác động sẽ thể hiện rõ trong tháng 3, tuy nhiên còn phụ thuộc vào diễn biến xung đột tại Trung Đông. Nếu chiến sự sớm kết thúc vào đầu tháng 4, giá dầu có thể ổn định trở lại và lạm phát trong năm nay vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

TS Độ nhấn mạnh cần sử dụng nhiều giải pháp để điều hành giá xăng dầu. Trước mắt, sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, nếu quỹ hết có thể tính đến các công cụ điều hành khác, trong đó có chính sách thuế. Quỹ Bình ổn giá xăng dầu chủ yếu nhằm giảm bớt các cú sốc giá trong ngắn hạn, hạn chế tác động mạnh của việc giá xăng dầu "leo thang". 

Tuy nhiên, về lâu dài không có quỹ nào có thể hỗ trợ lâu dài. Ông Độ cho rằng vai trò điều hành của Nhà nước là rất quan trọng. Trong ngắn hạn cần các biện pháp bình ổn để giảm bớt biến động, còn về dài hạn, nếu giá dầu tiếp tục tăng thì có thể tính đến việc điều chỉnh thuế ở một mức độ nhất định.

Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo, nhận định việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong thời gian tới vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Theo ông, các doanh nghiệp kiến nghị kéo dài thời gian giảm thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu, thay vì chỉ áp dụng đến hết tháng 4-2026, bởi hợp đồng nhập khẩu xăng dầu thường có thời hạn dài. Nếu chính sách chỉ áp dụng trong thời gian ngắn, sau tháng 4 mức thuế sẽ quay trở lại như cũ, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc xây dựng kế hoạch nhập khẩu và bảo đảm nguồn cung. 

Để thu hút nhà đầu tư đưa xăng dầu vào Việt Nam dự trữ hoặc kinh doanh, các doanh nghiệp cũng mong muốn Chính phủ bãi bỏ thuế nhà thầu đối với hàng hóa đưa vào kho ngoại quan. Hiện nay, doanh nghiệp nước ngoài khi đưa xăng dầu vào kho ngoại quan tại Việt Nam vẫn phải chịu thuế 1%, trong khi nhiều nước khác không áp dụng loại thuế này.

Ông Bảo cho rằng có thể tính tới việc sử dụng quỹ Bình ổn giá xăng dầu để tạo nguồn xăng dầu dự trữ thay vì chỉ bù giá. "Thực tế, nếu sử dụng nguồn tiền tích lũy để mua xăng dầu từ thời điểm giá dầu khoảng 60 USD/thùng sẽ có thể tạo nguồn dự trữ. Đây được xem như quỹ dự phòng cho lưu thông thị trường, do bộ quản lý thông qua cơ chế Quỹ Bình ổn" - ông Bảo nói.